Brokken zijn emotie; de brokkenmakers pakken eigenaren in met reclames en spelen in op emotie en gevoel………maar weten we daadwerkelijk wat goed is voor onze dieren en is alles geoorloofd in het kader van de commercie?

Drs. Tannetje Koning moest daar ook op harde wijze achterkomen jaren geleden, toen één van haar katten ziek werd. Darmklachten en blaasgruis. Zij is toen begonnen met het aanbieden van zelf samengestelde voeding en heeft zelf het verschil ontdekt tussen brokvoeding en rauwe voeding. Het was voor haar verbluffend om zoveel voordelen te constateren. Temeer, omdat er in die tijd geen dierenarts was die ooit hierop had gewezen. Terwijl vroeger, nog ver voordat de commerciële diervoeder- en farmaceutische industrie op gang kwam, dergelijke problemen niet voorkwamen.

Haar jarenlange ervaring met rauwe voeding en de gezondheidsvoordelen hiervan voor huisdieren, heeft haar geïnspireerd om het boekje ‘Voer voor Carnivoren’ te schrijven, wat in 2006 is gepubliceerd.
Zeer interessant en duidelijk voor elke beginnende zelf samensteller of Kompleet Vers Vlees voerder.

Nadelen van brokken

Een hond stamt af van de wolf en kan niets met verhitte op graan gebaseerde voeding. Het korte darmstelsel en het schaargebit zijn de meest identieke eigenschappen wat herinnert aan de afstammeling van zijn voorouder, de wolf.
Door deze identieke eigenschappen kan onze huishond niets met brokken.
Brokken zijn tegennatuurlijk, waardoor een hond niet in staat is op termijn -en vaak al op zeer korte termijn- gezond te blijven. Heel veel simpele klachten zijn ook te wijten aan brokvoeding. De commercie leert ons dat alles wat op de verpakking staat, goed is voor onze hond. Er zitten immers vitaminen en mineralen in. Maar door verhitting van het brokkenmeel, gaat het verbindingen aan met de vitamines en mineralen, waardoor de kans op toxische toename bestaat. De goede vitamine- en mineralenbalans kan dan zelfs behoorlijk zoek zijn.

Het percentage vetgehalte is mede bepalend voor het ranzig worden van een brok. Op de ene zak staat 14%, op de andere zak 11%. Afhankelijk van het merk brokvoeding, wordt daar een behoorlijke hoeveelheid chemische anti-oxidanten aan toegevoegd om het minstens een jaar lang houdbaar te houden.

BHT (E321), BHA (E320) en in sommige gevallen Ethoxiquine (E324) en de niet te labelen en ondefinieerbare bijprodukten in brokvoeding zijn uiterst slecht voor de gezondheid van de hond en uiteraard ook voor onze huisdieren in het algemeen.
Deze chemische anti-oxidanten zijn erg moeilijk afbreekbaar, waardoor het opgeslagen blijft in de nieren en de lever en kankerverwekkende eigenschappen heeft. Op termijn is het niet ondenkbaar wat dit voor gevolgen heeft. Daarnaast werken genoemde anti-oxidanten sterk in op medicijnen. Eigenaren van honden met epilepsie wordt zelfs sterk ontraden om een granen brokvoeding met o.a. deze drie chemische anti-oxidanten te voeren.

De WHO maximum norm is voor menselijk gebruik ‘maar’ 0,5 mg per kg lichaamsgewicht en voor diervoeder 150 mg per kg!

Gelukkig zijn er brokkenmerken die geen chemische anti-oxidanten gebruiken, maar tocopherols als vitamine C, E en Rozemarijn. Dan is ook dat hoge vetpercentage bepalend voor de houdbaarheid.
De meeste brokken zonder chemische anti-oxidanten en geur-, kleur- en smaakstoffen zijn tot zes maanden na productie houdbaar.

Zoals gezegd stamt de hond af van de wolf en heeft de twee belangrijkste eigenschappen, het korte darmstelsel en het schaargebit, door de evolutie heen nimmer verloren.
De prooi van een wolf bestaat uit kleine prooidieren, af en toe jonge grotere zoogdieren, aangevuld met wat hij verder nog in de natuur kan vinden. Plantaardig materiaal als bepaalde onkruiden, boomwortels, boombast, mossen, besjes, maar ook eieren uit nesten. Afhankelijk van zijn leefmilieu en samenstelling van de roedel, is de wolf in staat om in tijden van schaarste zeer goed te overleven en zal de soort ‘prooi’ in elk leefgebied en in elke omstandigheid van de wolf zelf anders zijn.
Wat zeker vast staat, is dat er een balans is in wat hij het hardste nodig heeft.
Vlees, botten, orgaan aangevuld met ‘overige’. Zo dient onze huishond ook gevoerd te worden. Het meest optimale is om onze carnivore huisdieren dagelijks prooidieren met ‘huid en haar’ te verstrekken, zoals konijn, haas, kip, eend en vis. Daar het voor velen niet haalbaar is zo optimaal mogelijk te voeren, doen we dat door middel van het simuleren van een prooidier. In de verhouding van een prooidier verstrekken we spiervlees, bevleesde botten, orgaan en vullen dat aan met ‘overige’ als groentes, eieren, zaden, pitten, kruiden enzovoort.

Het belang van het afspenen van pups op rauwe voeding

Vooral voor pups is het belangrijk in de afspeenperiode rauwe voeding te eten.
De darmfunctie van een pup is dan volop in ontwikkeling en moet voorzien worden van de juiste bacteriën en enzymen om uiteindelijk een sterk immuunsysteem te verkrijgen. Dan is het verstrekken van rauwe voeding sterk aan te bevelen, omdat dit aansluit bij het carnivoor zijn, niet zozeer omdat onze huishond een wolf is.
Dit is bepalend voor het verdere verloop van zijn opgroei.

Doordat rauwe voeding zorgt voor geleidelijke ontwikkeling van het bottenstelsel, is er minder kans op groeipijn en minder kans op maag- en darmproblemen. De pup krijgt voeding, wat geschikt is voor het carnivore spijsverteringsstelsel.

Alle organen functioneren zo optimaal mogelijk, zonder te worden overbelast door op graan gebaseerde verhitte voeding. Tevens is er minder kans op jeuk- en vachtproblemen, wat door dierenartsen vaak als voedselgerelateerd wordt afgedaan. De weerstand van een pup wordt aanzienlijk vergroot met rauwe voeding, waardoor het zich ook beter kan weren tegen invloeden van buitenaf, zoals in de eerste plaats vaccinaties en ontwormingskuren. Daar komen we later op terug.

Darmproblemen pup op Kompleet Vers Vlees

Een oplossing kan zijn door de rauwe voeding met kokend water te overgieten, te laten afkoelen en dan te verstrekken. Een goede optie is om zelf samenstel maaltijden te geven en te kijken wat de reactie hierop is. Gefabriceerde voeding of zelf samenstellen kan behoorlijk verschil uitmaken. Zeker aan te raden is om probiotica te geven.

Probiotica is voor elke hond met darm- en spijsverteringsproblemen goed.
Het verhoogt de weerstand, doordat goede bacteriën aan de darmflora worden toegevoegd. Schadelijke darmbacteriën en -gisten krijgen dan geen kans om de hond verder ziek te maken. Voor sommige honden is probiotica een nuttig middel om de darmflora extra te ondersteunen.

Tijdens en na antibioticakuren, zijn alle aanwezige goede darmbacteriën en -gisten vernietigd, waardoor ziekmakende bacteriën en gisten de overhand hebben. Juist dan is het sterk aan te raden een goed langwerkend probioticum te geven. Zeker als de hond alleen brokvoeding verstrekt krijgt.

Ook honden met ziektes als EPI (Exocriene Pancreas Insufficiëntie) hebben baat bij probiotica en vooral bij graan- en glutenvrije, vetvrije (rauwe) voeding. Honden die lijden aan PLE (Protein Loosing Enteropathie) mogen niet zomaar probiotica verstrekt krijgen. Het voedingspatroon bij deze honden moet zodanig worden aangepast, dat het zeer wenselijk is dit in overleg met een bekwame holistische dierenarts te doen, die verstand heeft van rauwe voeding en voeding in het algemeen. Ook hier is graan- en glutenvrij en vetvrije voeding het advies, voornamelijk uit goed opneembare dierlijke eiwitten. Probiotica in poedervorm kan succesvol worden ingezet bij chronische verteringsproblemen, chronische huidklachten, chronische klachten van allergische aard en weerstandsvermindering. Let er dan op dat een product glutenvrij is en geen gist, zuivelproducten, maïs, bijenwas, soja, rijst, smaak-/kleurstoffen en conserveringsmiddelen, suiker en lactose bevat.

Melkkefir is een enzym- en bacterierijk voedingsmiddel en werkt als een natuurlijk probioticum. Het is rijk aan goede enzymen, bacteriën en heilzame gisten, belangrijke mineralen, aminozuren en vitamines uit de B-groep, waardoor het in staat is om het immuunsysteem in zeer korte tijd een flinke booster te geven.

Yoghurt en karnemelk zijn ook een natuurlijke probiotica, maar bevatten kortwerkende darmbacteriën en lang niet alle soorten goede darmbacteriën en gisten als in kefir. Biologische geitenyoghurt, -karnemelk en -ricotta worden meestal beter verdragen dan koezuivel. Veel honden kunnen allergisch reageren op te ver doorbewerkte zuivelproducten van koeien of hebben een voedselintolerantie, aangezien volwassen honden in tegenstelling tot pups nauwelijks zelf lactase kunnen aanmaken. Vandaar dat honden met ziektes wellicht beter gebaad zijn bij een commercieel product ten opzichte van zuivelproducten en zelf gemaakte melkkefir.

Gefermenteerde groentes bevatten ook goede darmculturen. Een voorbeeld van deze vorm van prebiotica is rauwe zuurkool; fijn gesneden, mengen met wat andere groentes/kiemspruiten of over het vlees. De meeste honden vinden dat erg lekker. Een goede vuile pens van geit, lam of rund bevat pro- en prebiotica in de vorm van actieve bacteriën en enzymen door de voorverteerde inhoud van de maag. Rauwe koudgeslagen honing bevat levende enzymen die ten goede komen aan o.a. het maag- en darmstelsel. Als onderhoudsdosis zijn dit prima manieren om de darmflora op peil te houden, waarvan naar onze mening de laatste twee items een groot nut hebben voor de weerstandsverhoging van je hond.

Poep eten

De mens kan tijdens het kauwen een bepaald enzym aanmaken, wat amylase wordt genoemd. Dit enzym maakt bij de mens speeksel aan, waardoor de voorvertering al in de mond begint en zodoende in staat is om zetmeelhoudende produkten af te breken.

Het schaargebit van een hond heeft de functie om grote stukken vlees te scheuren en te malen. De vertering van zijn voedsel begint direct in de maag en niet tijdens voorvertering in de mond. Een hond is niet in staat om brokken goed te kauwen. Hooguit één keer maakt hij gebruik van zijn achterste kiezen en slikt het voedsel dan door. Wat in de bek achterblijft zijn de zetmeelhoudende resten, welke niet kunnen worden afgebroken. De mineralen uit het normale speeksel zetten zich af tegen die resten (tandplak), waardoor tandsteen ontstaat.
De hond heeft het enzym amylase nauwelijks, de kat zelfs helemaal niet, waardoor het duidelijk is dat brokvoeding ondergeschikt is voor goed onderhoud van het gebit van een carnivoor. En dat is mede bepalend om een duidelijk onderscheid te kunnen maken tussen herbivoren (koe, paard), omnivoren (mens) en carnivoren (hond, kat, fret).

Gebitsproblemen kunnen worden voorkomen door de hond dagelijks aan vuile pens of bevleesde botten van jonge dieren te laten knagen. Dan is tandenpoetsen met een tandpasta bij de meeste honden niet meer nodig.

Honden hebben erg zure maagsappen, waardoor zij goed in staat zijn vleesbotten zonder problemen te verteren. Wie voor het eerst zelf samenstelt, kan beginnen met rauwe kipfilet en kippennekken aan kleine honden en bevleesde kippenruggen aan grote honden te geven. Het bot hiervan bestaat uit uiterst zacht kraakbeen en is makkelijk te verteren. Zo kan de maag zonder al te veel problemen wennen aan de overgang naar rauwe voeding. Daarna kan per week een nieuwe diersoort worden toegevoegd aan zijn menu, zoals vuile pens van rund of lam, vis, eend, konijn, lam, geit, etc.

Botten mogen vooral NIET GEKOOKT worden!! De structuur verandert dan zodanig, dat het gaat splinteren en keihard wordt.

Hoe zit het dan met Salmonella?

In een gezonde darmflora leven meerdere bacteriën, die ervoor zorgen dat de Salmonella bacterie zich niet kan hechten aan de darmwand. Ook het sterke maagzuur van een hond is in staat om ziekmakende Salmonella-bacteriën af te breken, waardoor de kans op Salmonella-infectie echt heel erg klein is. Dierenartsen die veel ervaring hebben met rauw gevoerde honden, waaronder drs. Tannetje Koning, hebben in hun lange carrière nog geen gevallen van Salmonella- besmetting door rauwe voeding meegemaakt. Wel zijn onderzoeken bekend waarbij juist brokgevoerde honden vatbaar zijn voor Salmonella, na bijvoorbeeld het nuttigen van kauwkluiven uit een dierenspeciaalzaak.
Rauw gevoerde honden kunnen echter wel Salmonella uitscheiden via de ontlasting. In hoeverre dit invloed heeft op de mens, is niet bekend. Dat valt ook niet te meten, daar ons gehele milieu uit diverse goede en schadelijke bacteriën bestaat. Het volstaat dan gewoon tijdens de bereiding van de maaltijden een goede hygiëne in acht te nemen. Maar dat is uiteraard ook van toepassing op het bereiden van het rauwe vlees wat we zelf eten. Symptomen van Salmonella-besmetting bij honden zijn; langdurig braken, diarree, koorts. Ontlastingonderzoek is nodig om definitief Salmonella vast te stellen.

Door het invriezen van de vleesprodukten, is de kans op vermeerdering van bacteriën uitgesloten en de eventueel aanwezige bacteriën worden door het vriesproces vanzelf geïnactiveerd. Het langzame ontdooiproces in een aparte koelkast zorgt dan niet voor activering van de bacteriën of voor kruisbesmetting, waardoor er voor de mens weinig risico op besmetting bestaat.

Voor honden is dit dus geen enkel probleem. Vergeet niet dat het metabolisme van zowel honden, katten en fretten anders werkt dan bij de mens. Deze dieren zijn ingesteld om dergelijke bacteriën te ontvangen en het hoofd te kunnen bieden.

Maagtraining door middel van op verschillende tijden voeren en met zelf samenstellen 1x daags voeren, kan nuttig zijn om de kans op maagtorsie te reduceren. Evenals het instellen van minimaal 1 vastendag in de week.

Voor ongezonde honden gelden deze regels niet, daar zij vaak meer baat hebben bij het meerdere malen per dag voeren. Honden met medicatie voor epilepsie en schildklierafwijking hebben een stabiel voedingspatroon nodig, omdat anders de bloedspiegel teveel schommelt en de medicijnen daar meteen op reageren.

In de jaren ’90 is aan de Diergeneeskundige Faculteit Utrecht een onderzoek uitgevoerd onder Duitse Doggen, waaruit blijkt dat het verstrekken van grote stukken voeding in de vorm van vlees/botten het risico op maagtorsie aanzienlijk verlaagd.

Onduidelijkheid is er ook voor wat betreft het geven van rauwe eieren. Het voeren van alleen het eiwit en dat in grote hoeveelheden, vergroot de kans op een biotine-tekort. De stof avidine uit eiwit is dan in staat om biotine uit eigeel af te breken. Maar wordt dat ei in zijn volledige staat als ‘prooi’ gegeven, dan zit er balans in die verhouding. Het eigeel zit bomvol goede vitamines, mineralen en aminozuren, wat de werking van de avidine uit het eiwit opheft. De eierschaal is een goede calciumbron en zorgt dat alle mineraalverbindingen goed door het lichaam worden opgenomen. Geef geregeld een paar rauwe eieren per week. Het is een traktatie voor de hond en niet in de laatste plaats erg gezond.

Zelf samenstellen, Kompleet Vers Vlees en brokken...
kan dat allemaal maar zo?

Bij het zelf samenstellen (Natuurlijke Rauwe Voeding of Biologically Appropriate Raw Food) kiezen veel mensen ervoor om zoveel als mogelijk biologische, scharrel- of niet gangbare bio-industriedieren te voeren. Natuurlijk is het beter om als de mogelijkheid bestaat volledig biologisch te voeren, maar voor velen is dat gewoon niet haalbaar en het aanbod biologisch vlees is ook veel te klein. Gelukkig zijn er verkooppunten die prima inspelen op wat een carnivoor nodig heeft en kunnen hierin bewuste keuzes worden gemaakt, zonder dat dit een aanslag is op de portemonnee.

Kompleet Vers Vlees en zelf samenstel maaltijden zijn prima te combineren. Belangrijk is erop te letten, dat in het betreffende merk natuurlijk calcium is verwerkt (meestal in de vorm van gemalen kippenbot) in plaats van synthetisch toegevoegd calcium. Omdat er veelal teveel orgaan in verwerkt zit, is het beter om aan te vullen met vlees/botten, spiervlees en vis.

Brokkenfabrikanten geven graag het advies om enkel en alleen die betreffende brokvoeding te geven en hier niet vanaf te wijken. Om diverse redenen zoals eerder aangegeven, is het een must rauwe voeding te verstrekken en ook brokken en rauwe voeding zijn goed te combineren. De brokken dienen bij voorkeur apart van zelf samenstel maaltijden of Kompleet Vers Vlees te worden gegeven, zodat er minimaal een aantal uren tussen zitten om verteringsproblemen te voorkomen. Mede om die reden gaan geperste brokken in plaats van geëxpandeerde brokken prima samen met rauwe voeding. 

Drs. Tannetje Koning heeft deze kreet al vaker gehoord en trekt daaruit een hele simpele conclusie; dat is dan een slimme hond, die precies weet wat goed voor hem is.

Dit is een prima redenatie! En een eigenaar die de vele voordelen van rauwe voeding bij de zieke hond, kat of fret heeft ervaren, wil zelf ook niets anders meer.

Note van de schrijver

Dit artikel heb ik geschreven uit hetgeen drs. Tannetje Koning heeft verteld tijdens haar lezing Voeding & Vaccineren, d.d. 28 februari 2008 te Lexmond en is met haar instemming gepubliceerd.
De informatie heb ik uitgebreid met mijn ervaringen om de problematiek rond brokvoeding en vaccineren zo goed als mogelijk te formuleren.
Veel gezondheidsproblemen kunnen worden verminderd en zelfs worden voorkomen door het verstrekken van rauwe voeding en een goed afgepast vaccinatiebeleid voorkomt hopelijk een hond met vaccinosis.
Het is dan ook een eye opener een lezing van drs. Tannetje Koning bij te wonen of wellicht als rasvereniging een dergelijke lezing zelf te organiseren, om er zodoende achter te komen dat het allemaal nog veel beter kan met de gezondheid van onze honden, katten en fretten. Want iedereen heeft toch het beste met zijn huisdieren voor?

Hartelijke Retrievergroeten van Sandra Hoogendoorn
Voor meer informatie kunt u terecht op: 
www.rauwevoedingvoorhonden.nl